CashFix arrowWiedza arrowZwłoka a opóźnienie– jaka jest różnica?

Zwłoka a opóźnienie

– jaka jest różnica?

zwłoka a opóźnienie różnica

Zwłoka i opóźnienie w języku, którym posługujemy się na co dzień, oznaczają to samo, ale czy z prawnego punktu widzenia również tak jest? Czym się różni zwłoka od opóźnienia – podpowiadamy.

Opóźnienie a zwłoka – kodeks cywilny

Nieraz można natknąć się na sytuacje, w których ustawodawca przy tworzeniu przepisów posługuje się terminami mającymi zupełnie inne znaczenie w prawie, a inne w języku potocznym.

Prowadzi to niekiedy do nieporozumień, co jest naturalne, ponieważ osoba niemająca styczności z ustawodawstwem napotyka liczne trudności z prawidłowym interpretowaniem terminologii prawniczej.

Idealnym przykładem tego stanu rzeczy będzie różnica między opóźnieniem a zwłoką, które w ustach wielu stosowane są wymiennie, tymczasem ustawodawca nadaje im zgoła odmienne znaczenie.

Ważne

Opóźnienie w języku prawniczym to nie to samo, co zwłoka.

Świadomość tej różnicy mocno wypływa na określenie zasad odpowiedzialności stron umowy, gdyż obie instytucje odnoszą się do prawa zobowiązań.

Zwłoka a opóźnienie – podstawa prawna

W każdym artykule staramy się mocno podkreślać, jak ogromne znaczenie ma znajomość przepisów prawa w odniesieniu do rozwiązywania problemów finansowych. I w tym przypadku nie jest inaczej.

Prawne definicje zwłoki i opóźnienia możemy znaleźć w art. 476 kodeksu cywilnego.

"Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi".

Opóźnienie a zwłoka – czym się różnią?

Zacznijmy w pierwszej kolejności od tego, co łączy oba pojęcia, a będzie to z pewnością niewykonanie zobowiązania, np. brak płatności za wystawioną fakturę.

Jaka jest różnica?

zwłoka a opóźnienie

Co to jest opóźnienie?

Z opóźnieniem mamy do czynienia wtedy, gdy osoba zadłużona nie wykonuje zobowiązania, co jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Opóźnienie jest to więc każde przekroczenie terminu, związanego np. ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Mamy tu na myśli przede wszystkim sytuacje, nad którymi kontrole przejmuje siła wyższa, czyli zjawisko powodujące zwolnienie kogoś z odpowiedzialności.

Ważne

O opóźnieniu będziemy mówić wtedy, kiedy dłużnik nie spłacił zobowiązania wskutek okoliczności, na które nie miał wpływu.

Przykład

Pan Dawid nie dokonał płatności za usługę. Przyczyną tego był fakt, że poczta nie dostarczyła dłużnikowi faktury. Nie zawinił on, dlatego w tym przypadku będzie to opóźnienie.

To Cię zainteresuje: Odzysk długów od stałych kontrahentów

Co to jest zwłoka?

Zwłoka występuje, jeśli nastąpiło niedotrzymanie terminu spełnienia świadczenia bądź brak reakcji na wezwanie wierzyciela, a za ten stan rzeczy dłużnik ponosi odpowiedzialność.

Ciekawe jest również to, że pojęcie zwłoki pojawia się również w odniesieniu do samego wierzyciela, który odmawia przyjęcia oferowanego świadczenia albo w inny sposób utrudnia lub uniemożliwia osobie zadłużonej jego spełnienie.

Ważne

Zwłoka pojawia się wtedy, kiedy dłużnik ponosi odpowiedzialność za niespełnienie zobowiązanie.

Aby można było stwierdzić zwłokę, niezbędne jest, aby przyczyną opóźnienia było niedochowanie należytej staranności.

Przykład

Pani Natalia, graficzka, nie wykonała zlecenia na rzecz firmy architektonicznej, z którą nawiązała współpracę. Było to spowodowane faktem, że pani Natalia jednocześnie realizowała zlecenia dla innych klientów i nie zdążyła wykonać ich wszystkich. Tutaj jak najbardziej możemy mówić o zwłoce.

Zwłoka dłużnika a uprawnienia wierzyciela

Stan zwłoki, jakiej dopuścił się dłużnik, skutkuje przyznaniem wierzycielowi określonych uprawnień:

  • wierzyciel ma prawo żądać spełnienia świadczenia, a także naprawy szkody powstałej w wyniku zwłoki;
  • wierzyciel ma prawo nie przyjąć świadczenia i żądać naprawy szkody, jeśli wskutek zwłoki świadczenia utraciło dla niego znaczenie w stopniu zupełnym lub przeważającym.

Znajdź zweryfikowanego windykatora!

  • Jedyna taka porównywarka w Polsce
  • Zawsze aktualne oferty
  • Tylko zweryfikowane firmy

ZNAJDŹ FIRMĘ WINDYKACYJNĄ

Zwłoka wierzyciela a uprawnienia dłużnika

Wiesz już, że nie tylko dłużnik, ale i również wierzyciel może dopuścić się zwłoki. Dzieje się tak w momencie, gdy bez uzasadnionego powodu albo uchyla się on od przyjęcia świadczenia, albo odmawia dokonania czynności, od której spełnienie świadczenia jest uzależnione, albo oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.

W takich okolicznościach dłużnikowi przysługują następujące uprawnienia:

  • dłużnik ma prawo zażądać naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki;
  • dłużnik ma prawo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

Ważne

Wierzyciel, który dopuścił się zwłoki, nie może domagać się waloryzacji świadczenia pieniężnego.

Zwłoka a opóźnienie – odpowiedzialność dłużnika

Art. 471 k.c. uzależnia odpowiedzialność osoby zadłużonej za niewykonanie zobowiązania bądź nienależyte wykonanie zobowiązania od tego, czy zawiniła, czyli od tego, czy ponosi ona odpowiedzialność za swój czyn.


Tym samym wierzyciel musi wykazać, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między czynem dłużnika a szkodą, jaką poniósł.

Ponadto osoba zadłużona odpowiada za casus mixtus (łac. „przypadek mieszany”), co oznacza, że dłużnik dopuszczający się zwłoki jest bezpośrednio odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy stanowiącej przedmiot świadczenia, chyba że wykaże, iż utrata lub jej uszkodzenie nastąpiłoby również wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione z zachowaniem terminu.

Sprawdź też: Windykator – kto to jest i czym się zajmuje?

Odsetki za zwłokę lub opóźnienie dłużnika

Ponieważ wielu wierzycieli zadaje sobie pytanie, czy mogą oni obciążyć dłużnika odsetkami, gdy ten nie płaci na czas, w tym wątku chcielibyśmy rozwiać wszelkie wątpliwości na ten temat.

Tak więc, jak wyglądają zasady odpowiedzialności dłużnika za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pod względem odsetek?

Otóż zgodnie art. 481 § 1 k.c., w takiej sytuacji nic nie stoi na przeszkodzie, aby wierzyciel mógł żądać odsetek za czas opóźnienia w wykonaniu zobowiązania, chociażby opóźnienie to było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a wierzyciel nie poniósł żadnej szkody.

Mówiąc prościej – odsetki można naliczyć zarówno w przypadku opóźnienia ze strony dłużnika, jak i zwłoki.

W praktyce oznaczać to będzie, że:

  • jako wierzyciele możemy dochodzić odsetek za opóźnienie w płatności,
  • nie ma znaczenia czy opóźnienie spowodowane zostało z winy osoby zadłużonej,
  • sam fakt upłynięcia czasu wystarcza, aby móc dochodzić odsetek.

To, czy będą to odsetki ustawowe za opóźnienie, czy odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, ściśle zależy od przedmiotowego i podmiotowego zakresu zastosowania.

Porównaj oferty najlepszych firm windykacyjnych za darmo

Kara umowna za zwłokę lub opóźnienie dłużnika

Kwestia kary umownej często poruszana jest w kontekście instrumentu prawnego stosowanego w umowach, który nawiązuje do konsekwencji niewykonania zobowiązania niepieniężnego.

Zleceniodawcy nierzadko zastrzegają w umowach naliczenie tego typu kary w obliczu konkretnych sytuacji.

I tu sprawa ma się zupełnie inaczej niż w przypadku odsetek.

Jeżeli w umowie zostanie zamieszczony zapis odnoszący się do zwłoki, można będzie naliczyć karę jedynie w sytuacji, gdy termin spełnienia zobowiązania minął, a zleceniobiorca był odpowiedzialny za zaistniały poślizg.

Ważne

Karę umowną można nałożyć wyłącznie w przypadku wystąpienia zwłoki.

Wobec tego, jeśli późniejsza realizacja zobowiązania wynikła z przyczyn niezależnych od zleceniobiorcy, nałożenie kary umownej nie będzie możliwe.

Jeśli w umowie umieszczone zostanie określenie, takie jak opóźnienie, będzie można naliczyć karę umowną za każdy dzień, bez względu na przyczynę niewykonania zobowiązania w terminie. Nawet jeśli dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za zaległość.

Oceny, czy chodzi o okoliczności, za które zleceniobiorca ewentualnie mógłby odpowiadać, dokonuje się, odnosząc się do ogólnych zasad odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 – 474 k.c.).

Ważne

Błędny zapis w umowie, określający zwłokę jako opóźnienie, spowoduje trudności w uznaniu zasadności naliczenia kary umownej.

Dodatkowe zapisy umowy

Warto też zapamiętać, że w momencie zaistnienia zwłoki poszkodowany klient ma prawo żądać nie tylko wykonania samego zobowiązania, ale również:

  • naprawienia powstałej szkody,
  • upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika (zamiast żądania wykonania zobowiązania przez samą osobę zadłużoną),
  • odstąpienia od umowy. Jest to możliwe tylko w kontekście wzajemnych zobowiązań, po wyznaczeniu dodatkowego terminu, zachowując roszczenia o naprawienie szkody.

Jeżeli nasz zleceniobiorca będzie chciał się uchylić od odpowiedzialności, to właśnie po jego stronie będzie konieczność udowodnienia, że nie ponosi on winy za zwłokę, co w domyśle znaczy, że doszło do opóźnienia.

Windykacja spóźniających się z zapłatą klientów

Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z opóźnieniem, czy ze zwłoką, niebagatelne znaczenie będzie mieć Twoja reakcja na niezapłacone faktury – im szybciej, tym lepiej.

Pamiętaj – czas nie jest przyjacielem skutecznej windykacji, dlatego podejmując błyskawiczną reakcję, masz większe szanse na odzyskanie swoich pieniędzy.

Korzystając z naszej darmowej porównywarki, możesz niemalże natychmiast rozpocząć windykację.

Co więcej, otrzymujesz dostęp do najlepszych firm windykacyjnych, posiadających wieloletnie doświadczenie w odzyskiwaniu należności, które pomagają odzyskać należność od etapu polubownego, po sądowy czy egzekucyjny.

Jeśli chcesz zdyscyplinować swoich płatników, a wciąż brakuje Ci czasu na strategiczną windykację, współpraca z firmą czy kancelarią windykacyjną będzie doskonałym wyborem.

Polecamy: Windykacja długów od firm – jak długo trwa?

Skorzystaj z bezpłatnej porównywarki i odzyskaj swoje pieniądze!

Podsumowanie

  • na gruncie prawa zwłoka a opóźnienie to dwa odmienne pojęcia,
  • opóźnienie jest to niespełnienie zobowiązania z powodów niezależnych od dłużnika,
  • zwłoka jest to niespełnienie zobowiązania z winy dłużnika,
  • z powodu zwłoki dłużnika wierzycielowi przysługują pewne uprawnienia,
  • odsetki można naliczyć zarówno w przypadku zwłoki, jak i opóźnienia.
Klaudia Borkiewicz

Autorka artykułu:

Klaudia Borkiewicz

Redaktorka serwisu internetowego, pasjonatka i adeptka psychologii klinicznej. Zawodowo związana z tematem windykacji należności i zarządzania wierzytelnościami. Techniczka organizacji reklamy. Prywatnie miłośniczka obcowania z naturą, podróży i gier planszowych.

[email protected]
DZIELIMY SIĘ NASZĄ WIEDZĄ
Windykacja — na czym polega?
Zapoznaj się z artykułami naszych ekspertów, którzy wyjaśniają, jak poradzić sobie z dłużnikiem
oraz co robić, gdy znajdziemy się w sytuacji niezapłaconych faktur.
faktor kto to

Faktor, kto to jest i czym się różni od faktoranta?

Faktor jest jedną z głównych stron umowy faktoringu. To od niego otrzymasz pieniądze. Dowiedz się, kim jest i jak wybrać najlepszego.

Autor: Klaudia Borkiewicz|08.12.2022 r.
przedawnienie roszczeń

Zawieszenie a przerwanie biegu przedawnienia – zmiany od 2022

Przedawnienie roszczeń może uniemożliwić Ci odzyskanie pieniędzy. Co zrobić, aby nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia?

Autor: Klaudia Borkiewicz|07.12.2022 r.
wezwanie do zapłaty wzór

Przedsądowe wezwanie do zapłaty – wzór z omówieniem

Przedsądowe wezwanie do zapłaty to sposób na polubowne odzyskanie pieniędzy. Sprawdź, jak je sporządzić, co powinno zawierać i jakie są jego zalety.

Autor: Klaudia Borkiewicz|27.05.2022 r.