wierzyciel kto to

Wielu osobom słowo wierzyciel kojarzy się z natarczywymi telefonami, osobistymi wizytami i nękającymi SMS-ami. Okazuje się jednak, że współczesny wizerunek wierzyciela znacznie odbiega od tego stereotypowego. Jakby tego było mało, wierzycielem może stać się każdy z nas. W niniejszym artykule skupimy się na tym, kim jest wierzyciel, jakie prawa ma wierzyciel i wiele innych.

Wierzyciel - kto to?

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych posiłkuje się poniższą definicją wierzyciela:

„…rozumie się przez to osobę fizyczną, której wierzytelność została stwierdzona tytułem wykonawczym, osobę fizyczną wykonującą działalność gospodarczą, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą lub stosunkiem prawnym przysługuje wierzytelność, oraz organ właściwy wierzyciela w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów”.

Definicja

Wierzyciel to zatem każda osoba prawna bądź fizyczna, którą łączy z dłużnikiem stosunek prawny, zwany również zobowiązaniowym, z którego mocy wynika, że wierzyciel ma prawo do żądania od swojego dłużnika, aby istniejące wobec niego świadczenie spełnić.

Ciekawą perspektywę prezentuję słownik języka polskiego PWN, który to z kolei definiuje wierzyciela w ten sposób: „Jest to osoba fizyczna lub prawna, u której ktoś zaciągnął dług”.

Kto może być wierzycielem?

Wbrew powszechnemu przekonaniu, wierzyciel nie jest tylko i wyłącznie pracownikiem firmy windykacyjnej. Może być nim każda osoba fizyczna lub prawna, czyli np. firma udzielająca pożyczek, dowolny bank, SKOK lub przedsiębiorstwo, które posiada osobowość prawną.

Przykład

Pan Mateusz jest właścicielem firmy transportowej. W styczniu 2022 r. wyświadczył usługę dla firmy X. W związku z tym wystawiona została faktura VAT na 5 tys. zł, która zakładała, że termin płatności za świadczenie upływa po 14 dniach od jej wystawienia. Jeśli faktura wystawiona została z datą 10 stycznia, to tego dnia pan Mateusz stał się wierzycielem dla firmy X.

Wychodzi więc na to, że wierzycielem może być zarówno osoba fizyczna, jak i firma, bank czy jakakolwiek komórka organizacyjna, która może świadczyć usługi, udzielić pożyczki czy sprzedać towar, w wyniku czego jedna ze stron będzie mogła wymagać od drugiej spełnienia ustalonego wcześniej zobowiązania, np. spłaty pożyczki z odsetkami, opłacenie faktury, opłata za czynsz itp.

Wierzyciel a windykator

Windykator często określany jest wierzycielem i na odwrót — jest to błąd.

Windykator to osoba, która (jak sama nazwa wskazuje) zajmuje się windykacją, czyli innymi słowy — odzyskiwaniem należności. Owszem, może być to wierzyciel, ale nie musi.

Funkcję windykatora może też pełnić kancelaria prawna specjalizująca się w windykacji, a także profesjonalna firma windykacyjna, która to również może w imieniu wierzyciela zawodowo żądać spełnienia świadczenia od dłużnika.

Sprawdź, jak odzyskać należność w artykule: Jak odzyskać pieniądze od dłużnika, czyli 6 sposobów na windykację

Dlaczego wierzyciel nie musi być windykatorem?

Odpowiedź na to pytanie jest prosta — nie ma żadnego obowiązku podejmowania działań, które mają doprowadzić do odzyskania należności. Wyjątkiem od reguły, w tym przypadku, będą jedynie wierzytelności administracyjne, takie jak zaległe podatki, mandaty czy alimenty.

Znajdź zweryfikowanego windykatora!

  • Jedyna taka porównywarka w Polsce
  • Zawsze aktualne oferty
  • Tylko zweryfikowane firmy

ZNAJDŹ FIRMĘ WINDYKACYJNĄ

Rodzaje wierzycieli

Jakie są rodzaje wierzycieli?

W praktyce wyróżniamy kilka rodzajów wierzycieli, a należą do nich:

  • wierzyciel osobisty to określenie jest zarezerwowane dla osób, które uprawnione są do spełnienia świadczenia mającego charakter majątku osobistego dłużnika (pensja, emerytura, zasiłek chorobowy),
  • wierzyciel rzeczowy dochodzenie praw takiego podmiotu dotyczy konkretnej rzeczy, która stanowi zabezpieczenie wierzytelności, np. dzieło sztuki, samochód, biżuteria,
  • wierzyciel hipoteczny rolą wierzyciela hipotecznego (najczęściej banku, firmy udzielającej pożyczek albo osoby prywatnej) będzie dochodzenie swoich praw z tytułu zabezpieczenia ustanowionego hipoteką na nieruchomości,
  • wierzyciel alimentacyjny to taki typ wierzyciela, na rzecz którego zostało nałożone zobowiązanie alimentacyjne. Najczęściej są to dzieci, małżonkowie czy rodzice. Ten rodzaj świadczenia jest jednakowo niezbywalny (nie można przenieść go na inną osobę), ale i również posiada pierwszeństwo przed innymi wierzycielami — z wyjątkiem kosztów komorniczych.

Skorzystaj z bezpłatnej porównywarki i odzyskaj swoje pieniądze!

Stosunek zobowiązania

To, co możemy legalnie zdefiniować zgodnie z Kodeksem cywilnym, jest stosunek zobowiązaniowy. Według przepisu art. 353 k.c. — wierzyciel jest uprawniony do tego, aby żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik ma obowiązek to świadczenie spełnić.

Z tego tytułu wynika, że zobowiązanie jest niczym innym jak stosunkiem prawnym między dłużnikiem a wierzycielem.

Ponadto kwestią, która powinna nam nieco ułatwić całą semantykę związaną z pojęciem wierzyciel, powinno być nazewnictwo zobowiązania, która jest różnie pojmowane wśród wierzycieli i wśród dłużników.

Zobowiązanie dla dłużnika będzie długiem, a dla wierzyciela wierzytelnością.

Co może być przedmiotem zobowiązania?

Zgodnie z art. 353 ust. 2 k.c. – będzie to każde świadczenie, które polega na działaniu lub zaniechaniu. Świadczeniem określa się zachowanie dłużnika, które zgodne jest z treścią zobowiązania i polega na zadośćuczynieniu godnemu ochrony interesu wierzyciela.

Skorzystaj z darmowej porównywarki firm windykacyjnych

Porównaj oferty najlepszy firm windykacyjnych na rynku

Rodzaje wierzytelności

Znając wszystkie 4 rodzaje wierzycieli: wierzyciel osobisty, wierzyciel hipoteczny, wierzyciel alimentacyjny oraz wierzyciel rzeczowy, nie sposób pominąć kwestię wierzytelności. Jej typów jest niewiele, bo tylko dwa, ale w procesie odzyskiwania należności mają niebagatelne znaczenie.

  • wierzytelność niewymagalna jeżeli jeszcze nie minął termin uregulowania należności, dłużnik (choć został zobowiązany) może, ale nie musi spełniać świadczenie pieniężne,
  • wierzytelność wymagalna wierzyciel otrzymuje prawną możliwość zaspokojenia roszczenia, ponieważ zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, np. minął termin zapłaty za fakturę, a usługa została poprawnie wykonana.

Ponadto warto rozgraniczyć, czym jest wierzytelność, a czym należność. Wierzytelność może być pieniężna, a także niepieniężna. Należność natomiast będzie wiązać się tylko z zobowiązaniem finansowym.

Więcej o różnicy między wierzytelnością a należnością znajdziesz tu: Wierzytelność a należność - czym się różnią?

Jakie prawa ma wierzyciel?

Podstawowym prawem wierzyciela, które nie podlega żadnej dyskusji, jest prawo do żądania od dłużnika świadczenia.

W sytuacji, kiedy niewypłacalny kontrahent zwleka z wywiązaniem się ze swoich zobowiązań, wierzyciel zyskuje uprawnienie do sięgnięcia po środki, które mają na celu dochodzenie do odzyskania swojej należności.

Wierzyciel ma m.in. prawo do:

  • żądania spełnienia roszczenia — np. niezapłacona faktura, zaległości w wypłacaniu alimentów czy niespłacone raty kredytu,
  • naliczania odsetek — prawo to polega na doliczeniu dodatkowych opłat za zwłokę w spełnieniu przeterminowanego zobowiązania,
  • polubownego etapu windykacji — wszczęcie windykacji w trybie polubownym jest pierwszą i konieczną drogą do rozpoczęcia działań windykacyjnych wobec swojego dłużnika. Najczęściej wiąże się ona z próbą kontaktu telefonicznego bądź bezpośredniego w celu przypomnienia o zaległościach, z negocjacjami czy z wysyłką wezwań do zapłaty,
  • ugody z dłużnikiem — wierzyciel ma prawo do zawieszenia lub umorzenia postępowania windykacyjnego, jeżeli doszło do porozumienia między stronami, w wyniku czego zawarta została ugoda,
  • skierowania sprawy do sądu — jeśli czynności polubowne nie przyniosły pożądanych efektów, wierzyciel ma prawo do wejścia na ścieżkę sądową. Gdy sąd uzna roszczenie, powód otrzymuje tytuł wykonawczy (nakaz zapłaty lub wyrok). Czasami sam nakaz jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym, ale bywa i tak, że niezbędna okazuje się dopiero egzekucja komornicza, angażująca do sprawy komornika, który może dokonać zajęcia majątku dłużnika,
  • decyzji o sposobie egzekucji — wierzyciel może zadecydować o tym, co miałoby ulec zajęciu przez komornika. Może to być pensja, emerytura, hipoteka czy inne składniki majątku dłużnika.

Więcej o polubownej windykacji przeczytasz tu: Windykacja polubowna - co to jest?

Prawo
Wierzyciel

Żądanie spełnienia świadczenia

Nachodzenie w domu albo w pracy bez zgody dłużnika

Podjęcie decyzji co do sposobu egzekucji

Zawarcie ugody z dłużnikiem

Obrażanie dłużnika

Zajęcie własności dłużnika

Skierowanie sprawy do sądu

Naliczanie odsetek

Wynajęcie firmy windykacyjnej

Cesja wierzytelności

Do jednego z wielu praw wierzyciela należeć będzie również prawo do przelania uprawnień do wierzytelności na osobę trzecią w drodze cesji wierzytelności.

Jest to umowa cywilnoprawna, dzięki której obecnie uprawniona do egzekwowania długu osoba przenosi, za wcześniejszą opłatą bądź nie, wszelkie prawa dotyczące wierzytelności na kogoś innego. Nie musi o tym informować swojego dłużnika — ale dobrze by było, aby zrobił to nabywca wierzytelności.

Wypełnij bezpłatnie formularz i porównaj oferty firm windykacyjnych

Firma windykacyjna

Samodzielna windykacja to w praktyce czasochłonny i wyczerpujący proces.

Najrozsądniejszym wyjściem dla wierzycieli jest powierzenie swojej wierzytelności kompetentnej firmie windykacyjnej.

Odzyskiwanie należności z pomocą tego typu działalności cechuje się wysoką skutecznością i dużą szansą na sukces. W sytuacji gdy taka firma przejmie sprawę, zyskuje miano wierzyciela i dysponując odpowiednimi narzędziami, prowadzi całą sekwencję czynności, które mają przekonać bądź zmusić (zgodnie z przepisami i etyką) dłużnika do zapłaty.

Wszystko o działaniu firm windykacyjnych przeczytasz w artykule: Jak działają firmy ściągające długi? Wszystko, co musisz wiedzieć

Porównaj oferty najlepszych firm windykacyjnych za darmo

Z czego wierzyciel może dochodzić zwrotu długu?

Załóżmy, że wszelkie polubowne rozwiązania nie przyniosły satysfakcjonującego rezultatu. Wierzyciel postanowił złożyć pozew o zapłatę do sądu, zaś sąd w przypadku braku reakcji dłużnika, nadaje wyrokowi lub nakazowi klauzulę wykonalności, otwierającą komornikowi drogę do egzekucji długu z majątku dłużnika.

Wspominaliśmy już o tym, że wierzyciel może mieć swój wkład w przedsięwzięcie i zdecydować o tym, skąd mają pochodzić wyegzekwowane środki.

Należeć będą do nich:

  • ruchomości dłużnika (np. telewizor, samochód, biżuteria, sprzęt elektroniczny),
  • nieruchomości dłużnika (np. dom, działka, mieszkanie),
  • pensja dłużnika (zalicza się do tego także wynagrodzenie z tytułu umowy cywilnoprawnej),
  • prawa majątkowe dłużnika (np. akcje).

Mamy nadzieję, że artykuł potraktował temat wyczerpująco. W ramach powtórzenia podsumujmy zebrane informacje.

Podsumowanie

  • wierzyciel to osoba, u której ktoś zaciągnął dług,
  • wierzycielem może być każda osoba fizyczna lub prawna,
  • wierzyciel a windykator to dwa różne terminy, choć możliwe jest, aby windykatorem był równocześnie wierzyciel,
  • wierzyciel ma prawo dochodzić swoich praw, żądając od dłużnika spłaty zobowiązania,
  • zobowiązanie z pozycji dłużnika określa się jako dług, a ze strony wierzyciela jest to wierzytelność,
  • zobowiązanie polega na prawie wierzyciela do żądania spełnienia roszczenia, które to dłużnik musi spłacić,
  • wierzyciel a windykator to dwa różne terminy, choć możliwe jest, aby windykatorem był równocześnie wierzyciel,
  • istnieje kilka rodzajów wierzytelności,
  • istnieją 4 rodzaje wierzycieli (wierzyciel hipoteczny, osobisty, alimentacyjny czy rzeczowy).
Klaudia Borkiewicz

Autorka artykułu:

Klaudia Borkiewicz

Redaktorka serwisu internetowego, pasjonatka i adeptka psychologii klinicznej. Zawodowo związana z tematem windykacji należności i zarządzania wierzytelnościami. Techniczka organizacji reklamy. Prywatnie miłośniczka obcowania z naturą, podróży i gier planszowych.

klaudia@cashfix.pl
DZIELIMY SIĘ NASZĄ WIEDZĄ
Windykacja — na czym polega?
Zapoznaj się z artykułami naszych ekspertów, którzy wyjaśniają, jak poradzić sobie z dłużnikiem
oraz co robić, gdy znajdziemy się w sytuacji niezapłaconych faktur.
restrukturyzacja co to
Restrukturyzacja

Restrukturyzacja - co to jest i na czym polega?

Restrukturyzacja jest alternatywą dla przedsiębiorców, którzy zmagają się z problemami finansowymi. Sprawdź, co to restrukturyzacja?

Autor: Klaudia Borkiewicz|29.06.2022 r.
brak zaplaty za fakturę co robić
Windykacja

Brak zapłaty za fakturę - 6 najczęstszych błędów wierzycieli

Brak zapłaty za fakturę to spory problem przedsiębiorców. Sprawdź, jakie błędy utrudniają odzyskanie długu oraz dowiedz się, jak im zapobiec.

Autor: Klaudia Borkiewicz|24.06.2022 r.
ile trwa windykacja długów od firm?
Windykacja

Windykacja długów od firm - jak długo trwa?

To, czy windykacja długów od firm będzie czasochłonnym bądź krótkim procesem jest ściśle powiązane z etapem windykacji oraz możliwościami finansowymi dłużnika.

Autor: Klaudia Borkiewicz|17.06.2022 r.