Zrzeczenie się spadku dłużnika – jak windykować?

Zrzeczenie się spadku, inaczej zrzeczenie się dziedziczenia, powinno interesować szczególnie te osoby, które chcą odzyskać swoje pieniądze od zmarłego dłużnika, lecz nie do końca wiedzą jak. Dowiedz się, co to jest zrzeczenie się spadku, czym różni się od jego odrzucenia i jak w tym przypadku przeprowadzić windykację?

Na czym polega zrzeczenie się spadku?

Zrzeczenie się spadku to umowa zawierana jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy, w której potencjalny spadkobierca ustawowy rezygnuje z prawa do dziedziczenia po danej osobie. Taka czynność wymaga podpisania aktu notarialnego i zgody obu stron. Po jej zawarciu osoba zrzekająca się spadku jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku, co oznacza, że traci nie tylko prawo do majątku, ale również odpowiedzialność za ewentualne długi spadkowe. Co istotne, zrzeczenie się spadku obejmuje co do zasady także zstępnych (np. dzieci), chyba że w umowie postanowiono inaczej.

Skutkuje to, najprościej mówiąc, nieotrzymaniem spadku po zmarłym. Osoba chcąca zrzec się spadku, powinna za życia spadkodawcy zawrzeć z nim umowę w formie aktu notarialnego i zawrzeć w niej postanowienie, które wskazuje na brak zgody na dziedziczenie spadku.

Prawo spadkowe wtenczas traktuje go w ten sposób, jakby nie dożył chwili otwarcia spadku, czyli po prostu jako osobę zmarłą. Co więcej, osoba decydująca się na takie rozwiązanie musi też pamiętać, że zrzeka się ona także prawa do zachowku.

Zrzeczenie się dziedziczenia a testament

Z chwilą śmierci spadkodawcy dochodzi do tzw. otwarcia spadku. Oznacza to, że na wszystkich spadkobierców przechodzą zarówno prawa, jak i obowiązki osoby zmarłej.

Ze względu na to, że zrzeczenie się spadku jest możliwe wyłącznie w kontekście dziedziczenia z mocy ustawy, spadkodawca w dalszym ciągu może uwzględnić w swoim testamencie osobę, która zrzekła się dziedziczenia ustawowego, czyli mówiąc prościej – powołać ją do dziedziczenia testamentowego.

Nieistotne jest w tym momencie, czy spadkodawca spisał testament przed czy dopiero po podpisaniu umowy o zrzeczeniu się spadku.

Warto wiedzieć, czym różni się zrzeczenie się dziedziczenia od odrzucenia spadku po zmarłej osobie.

Zrzeczenie się spadku a odrzucenie spadku po zmarłej osobie

Odrzucenie spadku i jego zrzeczenie się są ze sobą tożsame pod względem celu, jaki im przyświeca, a jest nim po prostu uniknięcie przyjęcia spadku.

Jednak trzeba pamiętać, że obie procedury prawne dotyczą odmiennych instytucji prawa cywilnego.

Różnią się one między innymi:

• zakresem podjętych działań,
• formą zawarcia,
• konsekwencjami,
• trwałością czynności.

Zrzeczenie się dziedziczenia polega na sporządzeniu umowy w formie aktu notarialnego, która może zostać zawarta jedynie za życia spadkodawcy. Podpisuje ją spadkobierca ustawowy ze spadkodawcą, a jej skutki zaczną obowiązywać dopiero po śmierci spadkodawcy.

Odrzucenie spadku jest czynnością prawną, którą można dokonać tylko po śmierci spadkodawcy. W tym przypadku spadkobierca oświadcza przed sądem lub notariuszem, że odrzuca on zarówno prawa, jak i obowiązki wchodzące w skład spadku. Oświadczenie o odrzuceniu spadku sprawia, że spadkobierca nie odpowiada za długi spadkodawcy, ale też nie może przyjąć żadnych innych dóbr, które mogą mu się należeć.

Na odrzucenie spadku spadkobierca ma 6 miesięcy liczonych od momentu, kiedy dowiedział się on o swoim powołaniu.

Najważniejsze różnice między zrzeczeniem się spadku a jego odrzuceniem

Jak nie odziedziczyć długów?

Spadkobiercy dziedziczący spadek ustawowo (a którzy się go nie zrzekli) lub z testamentu, mogą zapobiec przyjęciu spadku, a tym samym – uchronić się od przejęcia całego zadłużenia pozostawionego przez dłużnika po jego śmierci.

Mogą to zrobić na dwa różne sposoby:

• przejęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – oznacza, że spadkobiercy odpowiadają za długi osoby zmarłej jedynie do wysokości odziedziczonego majątku;
• odrzucenie spadku – to rozwiązanie powoduje, że spadkobiercy nie dziedziczą nic.

Przyjęcie spadku – jakie są możliwości dziedziczącego?

Przyjęcie spadku jest możliwe na dwa sposoby. Zdaża się, że dopiero po śmierci dłużnika spadkobierca dowiedział się, że bliska mu osoba pozostawiła mu do spłaty zobowiązania, może on w takim wypadku albo odrzucić spadek, albo go przyjąć.

Przyjęciu spadku wprost oznacza, że spadkobierca odpowiada od tej chwili za cały dług spadkodawcy. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiąże się z ograniczeniem odpowiedzialności tylko do wysokości majątku dłużnika.

Zrzeczenie się spadku a windykacja

Zrzeczenie się spadku wykorzystywane jest głównie wtedy, gdy istnieje obawa o odziedziczenie tzw. długów spadkowych. Jest to zrozumiałe działanie profilaktyczne.

A co z wierzycielami zmarłego dłużnika?

Niestety, nie mamy dobrych wieści – osoba, która zdecydowała się na zrzeczenie się dziedziczenia, nie odpowie za długi pozostawione przez zmarłego dłużnika. W takim przypadku nie ma możliwości windykacji należności.

Jak odzyskać swoje pieniądze?

Praktyka pokazuje, że zrzeczenie się lub odrzucenie spadku przez wszystkie powołane do tego osoby zdarza się dosyć rzadko, co może stanowić szansę na ściągnięcie długu od tych spadkobierców, którzy ani spadku nie odrzucili, ani się go nie zrzekli.

Jednakże już na samym początku wierzyciel, zabierając się za windykację faktur, powinien ustalić, od kogo będzie dochodził swoich roszczeń.

Jeśli dłużnik prowadził firmę, trzeba nawiązać kontakt z powołanym zarządcą sukcesyjnym, który dysponuje środkami na rachunku firmowym, i to właśnie z nich może dokonać uregulowania zadłużenia.

Jeśli dłużnik nie prowadził firmy albo nie ustalił zarządcy, wierzycielowi pozostaje już tylko kontaktować się ze spadkobiercami zmarłej osoby zadłużonej oraz windykować ich bezpośrednio.

Skorzystaj z bezpłatnej porównywarki i odzyskaj swoje pieniądze

Brak postępowania spadkowego a windykacja

Brak przeprowadzonego postępowania spadkowego nie wstrzymuje możliwości dochodzenia należności przez wierzyciela. Śmierć dłużnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań – przechodzą one na spadkobierców z chwilą otwarcia spadku. Dla celów windykacji oznacza to, że wierzyciel może ustalać krąg spadkobierców i kierować roszczenia do osób, które potencjalnie odpowiadają za długi spadkowe, nawet jeśli formalnie nie doszło jeszcze do stwierdzenia nabycia spadku.

Brak uregulowania spraw spadkowych często wydłuża i komplikuje proces odzyskiwania należności, jednak nie pozbawia wierzyciela prawa do podjęcia działań windykacyjnych, w tym złożenia wniosku do sądu o ustalenie spadkobierców lub zabezpieczenie roszczenia.

Chcąc w ten sposób ściągnąć dług, należy w pierwszej kolejności ustalić wysokość zobowiązań zmarłego dłużnika, ile wynosi wartość jego majątku i czy został on obciążony prawami osób trzecich.

Nie czekaj! Windykuj od razu

Jeżeli Twój dłużnik zmarł i chcesz odzyskać dług po jego śmierci, nie zwlekaj ani chwili. Czas ma tu ogromne znaczenie.

Po pierwsze – im szybciej podejmiesz działania, tym mniejsza szansa na to, że wszystkim spadkobiercom uda się odrzucić spadek.

Po drugie – najczęściej spadkobiercy przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że odpowiadają oni za długi zmarłego do wysokości odziedziczonego majątku. Windykując zbyt późno, może się zdarzyć, że inni wierzyciele zrobią to wcześniej i nie wystarczy środków na pokrycie całości zadłużenia.

Po trzecie – zwłoka może doprowadzić również do sytuacji, w której spadkobiercy ukryją swój majątek. Jedynym wyjściem w tym przypadku będzie złożenie do sądu skargi pauliańskiej.

W naszej darmowej porównywarce udostępniamy Ci zestawienie najlepszych firm windykacyjnych na rynku. Zlecając windykację, możesz odzyskać należność bez wychodzenia z domu, oszczędzając czas, nerwy i pieniądze – firma windykacyjna zajmie się wszystkim za Ciebie.

Porównaj oferty najlepszych firm windykacyjnych za darmo

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy można zrzec się spadku po śmierci spadkodawcy?

Nie. W przypadku zrzeczenia się spadku spadkodawca musi wyrazić na to zgodę. Po jego śmierci można jedynie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Gdzie składa się oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Oświadczenie składa się przed sądem rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie, lub u notariusza, w terminie 6 miesięcy od dnia uzyskania informacji o tytule powołania do spadku.

Czy rodzic może odrzucić spadek w imieniu małoletniego?

Tak, ale wymaga to uprzedniej zgody sądu rodzinnego, ponieważ jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem dziecka. Należy w tym celu złożyć wniosek o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, powoduje to przerwanie biegu terminu na złożenie oświadczenia o odrzucenie.

Czy można zrzec się spadku na rzecz innej osoby?

Nie ma możliwości zrzeczenia się spadku na rzecz innej osoby. Procedura nie polega na wskazaniu innego spadkobiercy – skutkuje jedynie wyłączeniem danej osoby (i co do zasady jej zstępnych) z dziedziczenia.